Kích Thước Tuyến Tiền Liệt Phù Hợp Làm Rezum Là Bao Nhiêu? Ưu Thế Xử Lý Thùy Giữa Lồi Vào Bàng Quang

Khi cầm trên tay phiếu siêu âm ghi thể tích tuyến tiền liệt 45 ml, 65 ml hay 85 ml kèm kết luận “phì đại thùy giữa lồi vào lòng bàng quang”, rất nhiều bệnh nhân tìm kiếm trên Google xem kích thước tuyến tiền liệt phù hợp làm Rezum là bao nhiêu và liệu phương pháp hơi nước này có giải quyết được khối thùy giữa hay không. Thực tế lâm sàng cho thấy không chỉ thể tích tổng thể, mà chính hình thái giải phẫu của thùy giữa mới là yếu tố quyết định sự thành bại của điều trị [1, 2].

💡 Tóm tắt y khoa nhanh (Quick Clinical Summary):
Theo hướng dẫn chính thức của Hội Niệu khoa Hoa Kỳ (AUA) và Viện NICE (Vương quốc Anh), kích thước tuyến tiền liệt phù hợp làm Rezum chuẩn mực nhất nằm trong khoảng từ 30 ml đến 80 ml (tương đương 30 – 80 gam) [1, 2]. Điểm ưu việt độc đáo nhất của công nghệ Rezum so với các thủ thuật xâm lấn tối thiểu khác (như kẹp nâng niệu đạo UroLift) là khả năng tiêm trực tiếp hơi nước vào vùng trung tâm và thùy giữa lồi vào bàng quang (Intravesical Prostatic Protrusion – IPP), giúp triệt tiêu cơ chế “van bi một chiều” gây bí tiểu và giảm tỷ lệ phải mổ lại sau 5 năm xuống chỉ còn 4,4% [1, 3].

Hình 1: Hình thái giải phẫu tuyến tiền liệt bình thường (trái) và tuyến tiền liệt tăng sinh kèm thùy giữa lồi lên chèn ép cổ bàng quang và niệu đạo (phải) (Nguồn: National Cancer Institute / Wikimedia Commons).

1. Giải phẫu các vùng tuyến tiền liệt (McNeal) và Tại sao tuyến 35 gam vẫn có thể gây bí tiểu nặng hơn tuyến 70 gam?

Kích thước trên siêu âm không phản ánh toàn bộ mức độ tắc nghẽn. Vị trí khối u mới là chìa khóa cơ học.

Theo phân vùng giải phẫu học kinh điển của McNeal, tuyến tiền liệt được chia thành 4 vùng chính: vùng ngoại vi (Peripheral Zone – nơi khởi phát 70%–80% ung thư tuyến tiền liệt), vùng chuyển tiếp (Transition Zone – bao quanh ngay sát niệu đạo, nơi khởi phát tăng sinh lành tính BPH tạo thành hai thùy bên), vùng trung tâm (Central Zone) và vùng đệm xơ cơ phía trước [2, 4].

Trong thực hành lâm sàng tại Khoa Ngoại – Bệnh viện Đa khoa Gia Đình Đà Nẵng, Bs CKI Đặng Phước Đạt thường gặp những bệnh nhân có thể tích tuyến tiền liệt chỉ khoảng 35 – 40 ml nhưng lại đi tiểu cực kỳ khó khăn, dòng tiểu ngắt quãng và lượng nước tiểu tồn lưu (PVR) lên tới 150 – 200 ml. Thủ phạm chính là sự phì đại của thùy giữa lồi vào lòng bàng quang (Intravesical Prostatic Protrusion – IPP): khối mô này phát triển nhô thẳng lên cổ bàng quang và hoạt động giống hệt một chiếc “nắp van bản lề” (Ball-valve mechanism). Khi người bệnh càng cố gắng rặn tiểu, áp lực nước tiểu trong bàng quang càng đẩy khối thùy giữa sập xuống bịt kín lỗ niệu đạo trong, khiến thuốc chẹn Alpha gần như mất tác dụng [1, 3].

2. Bảng phân tầng chỉ định Rezum theo Kích thước tuyến tiền liệt và Độ lồi thùy giữa (IPP)

Dựa trên dữ liệu thử nghiệm lâm sàng Rezum II (McVary và cộng sự) và các nghiên cứu mở rộng đa trung tâm giai đoạn 2022–2026 trên nhóm tuyến tiền liệt kích thước lớn, tiêu chuẩn lựa chọn kích thước cho công nghệ Rezum được phân tầng rõ ràng [1, 2, 3]:

Hình 2: Công nghệ Rezum sử dụng năng lượng nhiệt tiềm ẩn trong vài giọt nước vô trùng để thu nhỏ đồng thời cả hai thùy bên lẫn thùy giữa lồi vào bàng quang.

3. Vì sao xử lý triệt để Thùy giữa bằng Rezum giúp giảm tỷ lệ mổ lại sau 5 năm xuống 4,4%?

Bỏ sót thùy giữa chính là nguyên nhân hàng đầu khiến các ca can thiệp ít xâm lấn thất bại sớm.

Trong báo cáo kết quả 5 năm của thử nghiệm ngẫu nhiên đa trung tâm Rezum II đăng trên tạp chí Journal of Urology, McVary và cộng sự đã công bố một phát hiện lâm sàng cực kỳ quan trọng: trong tổng số 135 bệnh nhân nhóm điều trị chính thức, chỉ có 6 bệnh nhân (4,4%) phải can thiệp phẫu thuật lại trong suốt 5 năm theo dõi; và đáng chú ý là 4 trong số 6 ca phải mổ lại này có thùy giữa gây tắc nghẽn ngay từ đầu nhưng phẫu thuật viên ban đầu đã bỏ qua không tiêm hơi nước vào thùy giữa [1].

Khi thùy giữa được nhận diện chính xác qua siêu âm ngả trực tràng (TRUS) kết hợp nội soi bàng quang và được tiêm bổ sung trung bình 1,6 ± 0,7 điểm hơi nước, khối mô lồi vào cổ bàng quang sẽ teo phẳng sau 6 – 12 tuần, giải phóng hoàn toàn đường thoát nước tiểu và mang lại hiệu quả bền vững vượt xa phương pháp đặt kẹp UroLift (vốn chống chỉ định tương đối hoặc kém hiệu quả với thùy giữa lớn và có tỷ lệ mổ lại sau 5 năm lên tới 13,6%) [1, 2].

4. Giải đáp thắc mắc thường gặp (FAQ)

Câu hỏi 1: Tuyến tiền liệt của tôi siêu âm bụng ghi 85 gam thì còn làm Rezum được không?

Cần kiểm tra lại bằng Siêu âm qua ngả trực tràng (TRUS) hoặc chụp MRI vùng chậu vì siêu âm qua thành bụng thường có sai số ước lượng lớn hơn thực tế từ 10% – 20% [2]. Nếu thể tích thực tế trên TRUS nằm quanh mức 75 – 90 ml, bệnh nhân vẫn hoàn toàn có thể thực hiện Rezum an toàn với phác đồ tăng số điểm tiêm hơi nước theo chiều dài niệu đạo tuyến tiền liệt [3].

Câu hỏi 2: Tiêm hơi nước trực tiếp vào thùy giữa sát cổ bàng quang có gây xuất tinh ngược dòng không?

Nhờ kim tiêm Rezum được thiết kế định vị chính xác vào trung tâm khối mô phì đại của thùy giữa và hơi nước chỉ lan tỏa đối lưu trong mô u mà không phá hủy vòng cơ thắt trong cổ bàng quang, trên 93% – 95% bệnh nhân có tiêm thùy giữa vẫn bảo tồn được chức năng phóng tinh xuôi dòng tự nhiên [1, 3].

Câu hỏi 3: Làm sao để biết tuyến tiền liệt của tôi có thùy giữa lồi vào bàng quang hay không?

Tại Bệnh viện Đa khoa Gia Đình Đà Nẵng, Bs CKI Đặng Phước Đạt thực hiện siêu âm đo độ lồi tuyến tiền liệt vào bàng quang (IPP tính bằng milimet: Độ I < 5 mm, Độ II từ 5–10 mm, Độ III > 10 mm) kết hợp nội soi bàng quang ống mềm không đau để dựng bản đồ giải phẫu chính xác trước khi lên kế hoạch số điểm tiêm Rezum [2, 4].

5. Tài liệu tham khảo (Chuẩn trích dẫn Vancouver)

1. McVary KT, Gittelman MC, Goldberg KA, Patel K, Shore ND, Levin RM, và cs. Final 5-Year Outcomes of the Multicenter Randomized Sham-Controlled Trial of a Water Vapor Thermal Therapy for Treatment of Moderate to Severe Lower Urinary Tract Symptoms Secondary to Benign Prostatic Hyperplasia. J Urol. 2021;206(3):715-24.
2. Sandhu JS, Bixler BR, Dahm P, Goueli R, Kirkby E, Stoffel JT, và cs. Management of Lower Urinary Tract Symptoms Attributed to Benign Prostatic Hyperplasia (BPH): AUA Guideline Amendment 2023. J Urol. 2024;211(1):11-9.
3. Elterman D, Bhojani N, Vannabouathong C, Chughtai B, Zorn KC. Rezūm therapy for ≥80 mL benign prostatic enlargement: a large, multicentre cohort study. BJU Int. 2022;130(4):522-7.
4. Bộ Y tế Việt Nam. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh về Thận – Tiết niệu (Quyết định 4068/QĐ-BYT). Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2020.

Miễn trừ trách nhiệm y khoa (Medical Disclaimer): Nội dung bài viết được biên soạn và kiểm duyệt chuyên môn bởi Bs CKI Đặng Phước Đạt dựa trên các hướng dẫn y khoa quốc tế hiện hành nhằm mục đích giáo dục sức khỏe cộng đồng. Thông tin này không thay thế cho việc thăm khám lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa đối với từng cá nhân cụ thể.