Tác Dụng Phụ Của Công Nghệ Rezum Có Nguy Hiểm Không? Giải Pháp An Toàn Cho Người Cao Tuổi

Trước bất kỳ thủ thuật y khoa nào, người bệnh và thân nhân đều tìm hiểu kỹ về hồ sơ an toàn cũng như các rủi ro tiềm ẩn thông qua từ khóa “tác dụng phụ của công nghệ Rezum”. Đặc biệt đối với những gia đình có bố hoặc ông đã lớn tuổi (70 – 90 tuổi), mang ống thông tiểu kéo dài do tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt (BPH) nhưng lại bị từ chối phẫu thuật truyền thống vì suy tim, đặt stent mạch vành hay bệnh phổi mạn tính, việc đánh giá khách quan mức độ an toàn của liệu pháp hơi nước Rezum có ý nghĩa sống còn [1, 2].

💡 Tóm tắt y khoa nhanh (Quick Clinical Summary):
Theo dữ liệu thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng theo dõi suốt 5 năm của McVary và cộng sự (Journal of Urology), tác dụng phụ của công nghệ Rezum chủ yếu là các phản ứng kích thích đường tiểu dưới mức độ nhẹ đến trung bình trong 2–3 tuần đầu (tiểu buốt 16,9%, tiểu hồng đại thể thoáng qua 12,5%, máu trong tinh dịch 7,4%, tiểu gấp 5,9%) và tự khỏi hoàn toàn mà không để lại biến chứng muộn từ năm thứ 1 đến năm thứ 5 [1]. Nhờ thời gian can thiệp chỉ 5–10 phút dưới tiền mê nhẹ và không chảy máu, Rezum là phác đồ giải thoát ống thông tiểu an toàn hàng đầu cho người cao tuổi đa bệnh nền [2, 3].

Hình 1: Nhờ hơi nước chỉ khu trú trong mô tuyến phì đại mà không cắt qua cơ thắt cổ bàng quang hay cơ thắt ngoài, Rezum triệt tiêu nguy cơ tiểu không tự chủ và chảy máu ồ ạt (Nguồn: NCI / Wikimedia Commons).

1. Phân tích minh bạch tỷ lệ tác dụng phụ của công nghệ Rezum từ nghiên cứu lâm sàng 5 năm

Y học thực chứng không che giấu phản ứng phụ. Y học thực chứng định lượng chính xác và kiểm soát chúng.

Trong nghiên cứu bản lề Rezum II theo dõi 188 bệnh nhân điều trị bằng nhiệt hơi nước qua 5 năm, toàn bộ các biến cố bất lợi (Adverse Events – AEs) liên quan đến thiết bị hoặc thủ thuật đều được hội đồng độc lập ghi nhận và phân loại [1]. Kết quả khẳng định không có bất kỳ biến chứng nghiêm trọng nào đe dọa tính mạng, không có trường hợp nào phải truyền máu, không có ca nào bị rối loạn cương dương mới khởi phát (0% de novo erectile dysfunction) và không ghi nhận bất kỳ tác dụng phụ muộn nào từ sau năm đầu tiên đến hết năm thứ 5 [1].

Các phản ứng phụ thoáng qua trong giai đoạn lành thương 2 – 4 tuần đầu bao gồm:

• Tiểu buốt rắt nhẹ (Dysuria – chiếm 16,9%): Do niêm mạc niệu đạo tuyến tiền liệt phản ứng với nhiệt độ hơi nước và quá trình bong lớp mô hoại tử; đáp ứng rất tốt với thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) hoặc thuốc giảm đau đường niệu trong tuần đầu [1].
• Tiểu máu hồng thoáng qua (Gross Hematuria – chiếm 12,5%): Nước tiểu có màu hồng nhạt ở đầu hoặc cuối bãi tiểu khi lớp vảy niêm mạc bong ra, thường tự trong lại khi người bệnh uống đủ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày [1, 2].
• Tinh dịch lẫn máu (Hematospermia – chiếm 7,4%): Xuất hiện ở vài lần phóng tinh đầu tiên sau thủ thuật do dịch tiết cũ trong tuyến tiền liệt thoát ra ngoài, tự hết hoàn toàn sau 4 – 6 tuần.
• Tiểu nhiều lần và tiểu gấp tạm thời (Urinary Frequency / Urgency – chiếm 5,9%): Do vùng tam giác bàng quang nhạy cảm hơn trong giai đoạn đại thực bào dọn dẹp mô u, cải thiện nhanh nhờ thuốc giãn cơ bàng quang liều thấp.
• Bí tiểu cấp tạm thời sau rút thông tiểu (Acute Urinary Retention – chiếm 4,4%): Gặp ở những tuyến tiền liệt lớn còn sưng nề nhiều, chỉ cần lưu lại ống thông tiểu mềm thêm 3 – 5 ngày là người bệnh tự đi tiểu thông thoáng [1].

2. Bảng đối chiếu Tác dụng phụ của Thuốc uống BPH kéo dài so với Liệu pháp Hơi nước Rezum

Nhiều bệnh nhân lầm tưởng rằng “uống thuốc suốt đời thì không có tác dụng phụ”. Thực tế lâm sàng và nghiên cứu đối chiếu MTOPS công bố trên Journal of Urology chỉ ra rằng việc dùng thuốc phối hợp kéo dài gây ra những hệ lụy toàn thân đáng kể ở người lớn tuổi [1, 3]:

Hình 2: Thời gian thực hiện Rezum chỉ từ 5 đến 10 phút dưới tiền mê nhẹ giúp người cao tuổi mắc bệnh tim mạch, hô hấp tránh được rủi ro của gây mê đại phẫu.

3. Cứu cánh cho bệnh nhân cao tuổi mang ống thông tiểu vĩnh viễn và có nguy cơ gây mê cao

Giải phóng người bệnh cao tuổi khỏi chiếc túi đựng nước tiểu đeo bên hông là một cuộc cách mạng về phẩm giá và chất lượng sống.

Tại Đà Nẵng và miền Trung, không ít cụ ông 75 – 88 tuổi bị bí tiểu hoàn toàn do phì đại tuyến tiền liệt kèm theo suy tim độ III, từng nhồi máu cơ tim đặt stent mạch vành, rung nhĩ đang uống thuốc kháng đông hoặc suy hô hấp mạn tính. Với các phương pháp mổ truyền thống đòi hỏi gây mê toàn thân hoặc gây tê tủy sống suốt 60 – 90 phút, bác sĩ gây mê hồi sức buộc phải từ chối phẫu thuật vì nguy cơ biến cố tim mạch trên bàn mổ quá lớn, khiến các cụ phải chịu cảnh đeo ống thông tiểu qua niệu đạo hoặc mở thông bàng quang trên xương mu suốt phần đời còn lại [2, 3].

Công nghệ Rezum đã thay đổi hoàn toàn cục diện này: với thời gian can thiệp chỉ 5 – 8 phút dưới gây tê tại chỗ kết hợp tiền mê cực nhẹ và không làm mất máu, các nghiên cứu lâm sàng quốc tế cho thấy từ 80% đến 85% bệnh nhân cao tuổi phụ thuộc ống thông tiểu (Catheter-dependent patients) đã rút bỏ được ống thông tiểu thành công và tự đi tiểu trở lại sau điều trị Rezum [2, 3].

4. Giải đáp thắc mắc thường gặp (FAQ)

Câu hỏi 1: Làm Rezum có gây tiểu không tự chủ (tiểu rỉ ra quần) như mổ tuyến tiền liệt truyền thống không?

Hoàn toàn không. Cơ thắt vân niệu đạo ngoài (External Urethral Sphincter) chịu trách nhiệm giữ nước tiểu nằm ở phía dưới ụ núi (Verumontanum). Khi thực hiện Rezum, bác sĩ quan sát trực tiếp qua camera nội soi HD và chỉ tiêm hơi nước ở phía trên ụ núi trong vùng chuyển tiếp, do đó cơ thắt kiểm soát tiểu tiện được bảo vệ an toàn 100% [1, 2].

Câu hỏi 2: Sau khi làm Rezum thì chỉ số PSA máu có bị tăng vọt hay gây ung thư tuyến tiền liệt không?

Công nghệ Rezum hoàn toàn không gây ung thư tuyến tiền liệt. Trong 2 – 4 tuần đầu ngay sau thủ thuật, chỉ số PSA máu có thể tăng nhẹ tạm thời do phản ứng nhiệt tại mô tuyến, nhưng sẽ giảm xuống thấp hơn mức ban đầu từ tháng thứ 3 trở đi và duy trì ổn định suốt 5 năm theo dõi [1].

Câu hỏi 3: Bố tôi 82 tuổi đang đeo ống thông tiểu ở bụng (mở thông bàng quang trên xương mu) có làm Rezum để rút ống được không?

Nếu kết quả đánh giá trương lực cơ bàng quang cho thấy cơ chóp bàng quang còn khả năng co bóp, người bệnh đang mở thông bàng quang trên xương mu hoàn toàn là ứng cử viên rất tốt của Rezum. Sau khi tiêm hơi nước Rezum khoảng 3 – 4 tuần, bác sĩ chỉ cần kẹp thử ống thông trên bụng để cụ tự đi tiểu qua đường tự nhiên; khi đo lượng nước tiểu tồn lưu (PVR) đạt chuẩn an toàn thì rút bỏ hoàn toàn ống thông trên bụng [2, 3].

5. Tài liệu tham khảo (Chuẩn trích dẫn Vancouver)

1. McVary KT, Gittelman MC, Goldberg KA, Patel K, Shore ND, Levin RM, và cs. Final 5-Year Outcomes of the Multicenter Randomized Sham-Controlled Trial of a Water Vapor Thermal Therapy for Treatment of Moderate to Severe Lower Urinary Tract Symptoms Secondary to Benign Prostatic Hyperplasia. J Urol. 2021;206(3):715-24.
2. Sandhu JS, Bixler BR, Dahm P, Goueli R, Kirkby E, Stoffel JT, và cs. Management of Lower Urinary Tract Symptoms Attributed to Benign Prostatic Hyperplasia (BPH): AUA Guideline Amendment 2023. J Urol. 2024;211(1):11-9.
3. Gupta N, Rogers T, Holland B, Helo S, Dynda D, McVary KT. Three-Year Treatment Outcomes of Water Vapor Thermal Therapy Compared to Doxycycline, Finasteride and Combination Therapy in the MTOPS Trial. J Urol. 2018;200(2):405-13.
4. Bộ Y tế Việt Nam. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh lý Thận – Tiết niệu (Quyết định 4068/QĐ-BYT). Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2020.

Miễn trừ trách nhiệm y khoa (Medical Disclaimer): Nội dung bài viết được biên soạn và kiểm duyệt chuyên môn bởi Bs CKI Đặng Phước Đạt dựa trên các hướng dẫn y khoa quốc tế hiện hành nhằm mục đích giáo dục sức khỏe cộng đồng. Thông tin này không thay thế cho việc thăm khám lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và chỉ định điều trị trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa đối với từng cá nhân cụ thể.